94, München, 25 maart, natuurlijke dood
Duits (scenario)schrijver, regisseur, producent en jurist. Voormalig assistent van filosoof Theodor Adorno zette de gedachten van de Frankfurter Schule voort in een kloeke reeks non-fictieboeken en essayfilms. Eerste filmervaring als stagiair bij Das indische Grabmal (Fritz Lang, 1959). Hij was de meest intellectuele ondertekenaar van het Oberhausener Manifest (1962) voor een nieuwe Duitse cinema en verzette zich tegen het onder het tapijt schuiven van het Duitse oorlogsverleden en de dominantie van de door emoties voortgedreven romantische traditie in Centraal-Europa, bij voorbeeld in de met de internationale persprijs in Venetië onderscheiden essayfilm Die Macht der Gefühle (tevens productie en vertelstem; 1983). Op hetzelfde festival won Kluge eerder een Gouden Leeuw voor de Brechtiaanse circusfilm Die Artisten in der Zirkuskuppel: ratlos (tevens scenario en productie; 1968) en een honoraire oeuvreprijs in 1982. FIPRESCI-prijs in Cannes/Un certain regard voor de speelfilm Der starke Ferdinand (tevens scenario en productie; 1976). Een van de initiatiefnemers en producent van drie collectieve episodenfilms met een politiek karakter: Deutschland im Herbst (ook geregisseerd door Alf Brustellin, Hans Peter Cloos, Rainer Werner Fassbinder, Maximiliane Meinks, Edgar Reitz, Katja Rupé, Volker Schlöndorff, Peter Schubert en Benrhartd Sinkel, 1978) over de links-terroristische Rote Armee Fraktion (RAF); Der Kandidat (ook geregisseerd door Schlöndorff, Stefan Aust en Alexander von Eschwege, 1980) over de poging van de rechtse Beierse politicus Franz Josef Strauss om bondskanselier te worden; en Krieg und Frieden (samen met Aust, Schlöndorff en Axel Engstfeld, 1982) over de atoomwapenwedloop. Kluge, die nagenoeg al zijn films ook schreef en produceerde, debuteerde, daartoe aangezet door Adorno, met een overrompelende korte experimentele film in zwart-wit over de esthetiek van de Naziarchitectuur, Brutalität in Stein (samen met Peter Schamoni, 1961).
Tot zijn lange films behoren de speelfilm Abschied von gestern – (Anita G.) (met een hoofdrol voor zijn zuster Alexandra Kluge; 1966), de dystopische satire Der grosse Verhau (1971), Gelegenheitsarbeit einer Sklavin (met Alexandra Kluge; 1973), In Gefahr und grösster Not bringt der Mittelweg den Tod (samen met Reitz; 1974), Die Patriotin (1979), Der Angriff der Gegenwart auf die übrige Zeit (1985), de beeldcollage Vermischte Nachrichten (1986), Serpentine Gallery Program (2006), Im Sturm der Zeit/Facts und Fakes (2007), Die poetische Kraft der Theorie (2007), Das Phänomen der Oper (2007), de video van negen en een half uur Nachrichten aus der ideologischen Antike – Marx/Eisenstein/Das Kapital (2008), de bijna vijfurige video Die poetische Kraft der Theorie & Alle Gefühle glauben an einen glücklichen Ausgang (samen met Angelika Wittlich; 2009), de documentaire video’s Wer sich traut, reisst die Kälte vom Pferd (2010) en Was ist Dada? (samen met Heinz Bütler, 2011), Mensch 2.0 – Die Evolution in unserer Hand (samen met Basil Gelpke, 2012), de vierurige video Theorie der Erzählung (2013), Nachrichten vom grossen Kireg 1914-1918 (2014), Happy Lamento (2018), Orphea (samen met Khavn, 2020), Cosmic Miniatures (opgedragen aan Reitz; 2024) en het Ai-project Primitive Diversity (2025).
Daarnaast regisseerde Kluge tientallen korte films voor televisie. Auteur van talrijke essaybundels, romans, non-fictie, historische overzichten en andere beschouwingen. Vooral zeer invloedrijk in de Duitstalige wereld, maar zijn enorme output aan televisiewerk kreeg in het buitenland nauwelijks bekendheid. Werkte onder meer samen met regisseur Michael Haneke, schrijver Hans-Magnus Enzensberger en kunstenaar Anselm Kiefer. De speelfilm Lola (Fassbinder, 1981) was aan Kluge opgedragen.