Anna Gaël

78, Parijs, 17 september, doodsoorzaak onbekend

Hongaars-Britse actrice en oorlogscorrespondent, geboren als Anna Abigail Gyarmathy, door haar huwelijk in 1969 met de Britse burggraaf van Weymouth sinds diens dood in 2020 officieel Anna Thynn, douairière-markiezin van Bath. Woonde vanaf haar prille  jeugd in Frankrijk, waar ze sinds haar 15de acteerde onder de naam Anna Gaël (soms als Anna Goel). Ster van Europese (s)exploitatiefilm, Speelde regelmatig in erotisch getinte producties, zoals Therese and Isabelle (Radley Metzger, 1968) en Nana (top-billed; Mac Ahlberg, 1970).

Lees meerAnna Gaël

Axel Jodorowsky

57, Mexico-Stad, 15 september, doodsoorzaak onbekend

Mexicaans-Frans acteur, schrijver, schilder, en sjamaan, later bekend als Cristobál Jodorowsky. Zoon van de Chileens-Franse regisseur Alejandro Jodorowsky en de Franse actrice Valerie Tremblay. Speelde de Christusachtige hoofdrol van Fenix in zijn vaders film Santa Sangre (1989).

Lees meerAxel Jodorowsky

Henry Silva

95, Woodland Hills CA, 14 september, natuurlijke dood

Amerikaans acteur, gespecialiseerd in schurkenrollen, zowel in Hollywood als in Europa en ver daarbuiten. Speelde een drugsdealer luisterend naar de naam Mother in A Hatful of Rain (Fred Zinnemann, 1957), een Noord-Koreaanse agent in The Manchurian Candidate (John Frankenheimer, 1962) en een Arabische terrorist die twee atoombommen plant in het World Trade Center in Wrong Is Right/The Man with the Deadly Lens (Richard Brooks, 1982). Nam het op tegen helden als Gregory Peck, Eddie Constantinem Audie Murphy, Charles Bronson, Jean-Paul Belmondo, Chuck Norris en Steven Seagal. Was zowel present in Ocean’s 11 (Lewis Milestone, 1960) als met een cameo in de remake Ocean’s Eleven (Steven Soderbergh, 2001). Officieel filmdebuut in de western The Tall T/Een vrouw als lokaas (Budd Boetticher, 1956).

Lees meerHenry Silva

Irene Papas

96, Chilomodi (Korinthia), 14 september, ziekte van Alzheimer

Grieks actrice en zangeres, geboren als Irene Lelekou. Internationale ster die zowel in Griekse als Italiaans-, Frans- en Engelstalige films te zien was. Hoofdrollen in vier films met een Oscarnominatie voor beste film: het Britse The Guns of Navarone (J. Lee Thompson, 1961) en Anne of the Thousand Days (als Catharina van Aragon; Charles Jarrott, 1964), het Griekse Alexis Zorbas/Zorba the Greek (Michael Cacoyannis, 1964) en het Franse Z (Costa-Gavras, 1969).

Lees meerIrene Papas

Jean-Luc Godard

91, Rolle (Vaud), 13 september, vrijwillig levenseinde

Frans-Zwitsers filmmaker en -theoreticus, soms vermeld als Hans Lucas. Aartsvader van de (post)moderne cinema, een van de leidende figuren in de Franse nouvelle vague, nadat hij als redacteur van Les Cahiers du Cinéma hartstochtelijk had gepleit voor la politique des auteurs en de superioriteit van sommige Amerikaanse genrefilms over de Franse zogeheten kwaliteitsfilm. Zijn late (na bentgenoten François Truffaut, Claude Chabrol en Eric Rohmer) speelfilmdebuut À bout de souffle/Breathless/Liefde zonder uitzicht (1960) zou een omwenteling veroorzaken in de filmtaal, door de fragmentarische verteltrant, het overhoopgooien van de chronologie, de jumpcuts en schokkerige cameravoering, het loskoppelen van beeld en geluid en het prefereren van de straat boven de studio, van trivialiteiten boven pretenties. Zijn essayistische, improviserende en hemelbestormende oeuvre in de zeer productieve periode 1960-66, eindigend met Deux ou trois choses que je sais d’elle (1967), laat ook zes decennia later de kijker nog in verbijstering achter. Daarna volgde een antikapitalistische, maoïstisch geïnspireerde fase, veelal gesigneerd door collectieven als de Groupe Dziga Vertov. Sauve qui peut (la vie) (1980) markeerde Godards terugkeer naar het format van de avondvullende speelfilm, maar hij bleef experimenteren met vorm en inhoud, en verdwaalde alllengs dieper in zijn eigen labyrint van kunst- en filmhistorische, woordspelige en politiek-filosofische referenties.

Lees meerJean-Luc Godard

Alain Tanner

92, Genève, 11 september, natuurlijke dood

Zwitsers regisseur, scenarioschrijver en producent. In de jaren 70 en 80 populair in de arthouses met films over vervreemding en utopisme, zoals La salamandre (1971), Le milieu du monde (1974) en Jonas qui aura 25 ans en l’an 2000/Jonas die 25 wordt in het jaar 2000 (1976). Schreef herhaaldelijk scenario’s in samenwerking met de marxistische kunsthistoricus John Berger. Midden jaren 60 medeoprichter (met onder anderen Claude Goretta en Michel Soutter) van ‘Le Groupe 5’, die het ideaal realiseerde van een (internationaal) succesvolle Zwitserse filmproductie. Tanner produceerde al zijn films zelf.

Lees meerAlain Tanner