Het Schimmenrijk

81, Amsterdam, 24 september, doodsoorzaak onbekend

Oorspronkelijk Duits journalist, scenarioschrijver, regisseur en producent. Was tussen 1968 en 1972 zeer succesvol (over de hele wereld zouden zijn films door 140 miljoen mensen bekeken zijn) als auteur van seksuele voorlichtingsdocumentaires, die gezien kunnen worden als voortzetting van de traditie van de Aufklärungsfilme uit de jaren twintig. Ondanks de educatieve opzet was zijn werk vooral in de bioscoop als erotisch amusement populair. Bekendste titels: Das Wunder der Liebe (Franz Josef Gottlieb, 1968), Das Wunder der Liebe II: Sexuelle Partnerschaft (Alexis Neve, 1968), Deine Frau, das unbekannte Wesen (Neve, 1969), Zum Beispiel Ehebruch (Kolle, 1969) en Was ist eigentlich Pornografie? (Kolle, 1971). Hoofdpersoon van de gedramatiseerde televisiebiografie Kolle – Ein Leben für Liebe und Sex (Susanne Zanke, 2002). Vestigde zich in 1969 in Amsterdam en nam de Nederlandse nationaliteit aan.

82, Berkeley, 22 september, complicaties bij heupoperatie

Amerikaans zanger, televisiester en filmacteur. Succesvol crooner kreeg vooral bekendheid door zijn huwelijken met filmactrices Debbie Reynolds en Elizabeth Taylor en tienerzangeres Connie Stevens. Beweerde zelf ook affaires te hebben gehad met Bette Davis, Marlene Dietrich, Judy Garland, Mia Farrow, Pier Angeli en Ann-Margret, en drugs en vrouwen te hebben gedeeld met zijn vriend John F. Kennedy. Had een korte filmcarrière, door hoofdrollen tegenover Reynolds in Bundle of Joy (Norman Taurog, 1956) en Taylor in Butterfield 8 (Daniel Mann, 1960). Ook gastrolletje als bedelaar in Taylors vehikel Suddenly, Last Summer (Joseph L. Mankiewicz, 1959). Een bijrol in All about Eve (Mankiewicz, 1950) haalde de definitieve montage niet. Dochter Carrie Fisher uit het huwelijk met Reynolds werd bekend als prinses Leia in de Star Wars-cyclus.

71, Toronto, 22 september, maagkanker

In Engeland geboren Canadees actrice. Emigreerde in 1952 met haar ouders. Debuut in The Ernie Game (Don Owen, 1967). Tot haar internationaal bekendere films behoren The Kidnapping of the President (George Mendeluk, 1980), The Grey Fox (Philip Borsos, 1983), The Dead Zone (David Cronenberg, 1983), Careful (Guy Maddin, 1992), Last Night (Don McKellar, 1998), Lost and Delirious (Léa Pool, 2001) en Fever Pitch (Bobby en Peter Farrelly, 2005). Regisseerde (met vier anderen) zichzelf in A Winter Tan (1987). Getrouwd geweest met rockmuzikant Zal Yanovsky van The Lovin’ Spoonful.

69, Londen, 21 september, na een korte ziekte

Engels componist. Schreef naast autonome muziek veel soundtracks voor televisie en won BAFTA’s voor de series Longitude (Charles Sturridge, 2000) en The Forsyte Saga (2002). Ook series als Dr. Who (1975-76), Tinker, Tailor, Soldier, Spy (John Irvin, 1979) en Brideshead Revisited (Sturridge en Michael Lindsay-Hogg, 1981). Schreef ook muziek voor de films Monty Python’s Life of Brian (Terry Jones, 1979), The Dogs of War (Irvin, 1980) en Turtle Diary (Irvin, 1985).

97, Dana Point CA, 21 september, natuurlijke dood

Amerikaans actrice, zangeres en danseres. Contractster bij Paramount trad vooral op in musicals, zoals Too Much Harmony (A. Edward Sutherland, 1933), Old Man Rhythm (Edward Ludwig, 1935), Anything Goes (Lewis Milestone, 1936), Sitting on the Moon (Ralph Staub, 1936) en The Big Broadcast of 1938 (Mitchell Leisen, 1938). Voorts Six of a Kind (Leo McCarey, 1934), Come On Marines (Henry Hathaway, 1934), The Cat’s Paw (met Harold Lloyd; Sam Taylor, 1934), The Gilded Lily (Wesley Ruggles, 1935), O.H.M.S./You’re in the Army Now (Raoul Walsh, 1937), Larceny on the Air (Irving Pichel, 1937) en top-billed in de B-film The Invisible Killer (Sam Newfield, 1939). Weduwe van westernacteur William Boyd, die bekend werd als Hopalong Cassidy.

89, Los Angeles, 19 september, longontsteking

Amerikaans scenarioschrijver, meestal samen met zijn vrouw Harriet Frank Jr. Het duo kreeg twee Oscarnominaties, voor Hud (Martin Ritt, 1963) en Norma Rae (Ritt, 1979). Nadat Ravetch solo westerns had geschreven als The Outriders (Roy Rowland, 1950) en The Lone Hand (George Sherman, 1953) werkte het paar voor het eerst samen aan Ten Wanted Men (H. Bruce Humberstone, 1955). Voorts onder meer The Long, Hot Summer (naar William Faulkner; Ritt, 1958), The Sound and the Fury (naar Faulkner; Ritt, 1959), The Dark at the Top of the Stairs (Delbert Mann, 1960), Hombre (naar Elmore Leonard; Ritt, 1967), The Reivers (naar Faulkner; Mark Rydell, 1967), The Cowboys (Rydell, 1972), onder het pseudoniem James P. Bonner The Carey Treatment (naar Michael Crichton; Blake Edwards, 1972), Conrack (Ritt, 1974), Murphy’s Romance (Ritt, 1985) en Stanley & Iris (Ritt, 1989).