Damouré Zika


Met Jean Rouch (foto Philo Bregstein)

85, Niamey, 6 april, natuurlijke dood

Nigerees genezer en acteur. Medicijnman van de Sorko-stam sloot in de jaren veertig vriendschap met de Franse etnograaf Jean Rouch. Zika zou de hoofdpersoon worden van een groot aantal van Rouch’ films op de rand van etnografische documentaire en speelfilm: Bataille sur le grand fleuve (1952), Jaguar (1955), Petit à petit (als Afrikaanse etnoloog in Parijs; 1971), Cocorico Monsieur Poulet (1974), Madame l’Eau (1993). Ook in locale producties als Saitane (Oumarou Ganda, 1973), L’étoile noire (Djingareye Maiga, 1976) en L’exile (Ganda, 1980), alsmede L’enfant lion (Patrick Grandperret, 1993). Regelmatig trad Zika ook op als Rouch’ geluidsman en assistent. Presenteerde in Niger een eigen radioprogramma.

Fragment uit Petit à petit

Wouter Barendrecht

43, Bangkok, 5 april, hartstilstand

Nederlands internationaal filmdistributeur en -producent, sinds 1997 wonend in Hongkong. Richtte in 1990 sales company en productiemaatschappij Fortissimo Film Sales op, aanvankelijk samen met Helen Loveridge. Vanuit Hongkong en Amsterdam (met kantoren in onder meer New York, Londen, Tokyo, Sydney, Parijs, Los Angeles en Bangkok) sloeg Fortissimo bruggen tussen de makers en vertoners van kwaliteitsfilms in Azië, Europa, Amerika en Australië. Hij beschikte daarbij over een onovertroffen netwerk van vrienden en relaties, tomeloze energie, een onverwoestbaar humeur en scherp gevoel voor humor. Voor hij in 1997 naar Hongkong emigreerde, was Wouter onder meer werkzaam bij het International Film Festival Rotterdam (IFFR), waar hij de succesvolle en veel geïmiteerde Cinemart uitbouwde tot een aanvankelijk uniek forum voor de coproductie van bijzondere films. Al op 14-jarige leeftijd begon Wouter met het organiseren van evenementen. Als leerling van het Stedelijk Gymnasium in Apeldoorn wist hij tal van Bekende Nederlanders te bewegen tot het meewerken aan een lokaal liefdadigheidsproject, ter ondersteuning van de Dwaze Moeders in Buenos Aires. Hij toonde daar voor het eerst zijn vermogen om mensen te binden en sterren het prettige gevoel te geven dat je ze tegelijkertijd kunt bewonderen en als mens serieus nemen. Daar ontstond bijvoorbeeld een levenslange vriendschap met zangeres Liesbeth List.

Tijdens zijn studie theaterwetenschap in Utrecht liep Wouter stage bij de Nederlandse Filmdagen en later bij het Internationales Forum des jungen Filmes in Berlijn. Vanaf 1987 ontpopte hij zich in Utrecht tot onvermoeibaar manusje van alles, die onmogelijk lijkende projecten van de grond wist te tillen. Hij bedacht en ontwikkelde het concept van de Holland Film Meeting als plek waar niet alleen voltooide films, maar ook scripts aan de man kunnen worden gebracht. In 1992 stapte hij over naar Rotterdam en was daar onder meer coördinator van de Cinemart en programmeur.

Al snel ontwikkelde Wouter liefde en affiniteit voor met name de Aziatische art film. Op aanraden van regisseur Wong Kar-wai richtte hij in 1997, vlak voor de overdracht van Hong Kong aan China, Fortissimo Films Hong Kong op, samen met zakelijk directeur Michael J. Werner. Het lukte hem in korte tijd meer dan geaccepteerd te worden door de Chinese, Japanse, Taiwanese en Thaise filmgemeenschap. Zijn Aziatische vrienden noemden Wouter vaak “een omgekeerde banaan”: wit van buiten, geel van binnen.

Tot de vroege successen van Fortissimo behoorden Swoon (Tom Kalin, 1992), Safe (Todd Haynes, 1995), Fallen Angels (Wong, 1995), East Palace West Palace (Zhang Yuan, 1996), Happy Together (Wong, 1997) en In the Mood for Love (Wong, 2000). Vanaf 2000 ging Fortissimo ook zelf produceren. Tot de lange lijst van producties behoren The Goddess of Love (Clara Law, 2000), Bear’s Kiss (Sergei Bodrov, 2002), Springtime in a Small Town (Tian Zhuangzhuang, 2002), het driedelige The Tulse Luper Suitcases (Peter Greenaway, 2003), Last Life in the Universe (Pen-ek Ratanaruang, 2003), Mysterious Skin (Gregg Araki, 2004), Sang sattawat (Apichatpong Weerasethakul, 2006), I Don’t Want to Sleep Alone (Tsai Ming-liang, 2006), The Man from London (Béla Tarr, 2007) en het veel bekroonde Tokyo Sonata (Kiyoshi Kurosawa, 2008). Recent had Fortissimo succes met de distributie van de Stones-documentaire Shine a Light (Martin Scorsese, 2008)

In het pakket van Fortissimo zaten ook verschillende Nederlandse films, zoals Ja zuster, nee zuster (Pieter Kramer, 2002) en het hele werk van Alex van Warmerdam sinds De jurk (1996). Op internationale festivals fungeerde Wouter zonder morren als gids van Nederlanders die hun ogen uitkeken op het tempo en de omvang van de mondiale filmbedrijvigheid. In die hoedanigheid trad hij ook op in de documentaire reeks Allemaal film (2007).

Bij herhaling analyseerde Wouter de problemen bij het internationaal bekender maken van de Nederlandse film. Hij wees daarbij onder meer op de voordelen van landen met een overal bekende keuken, zoals China, Japan en Italië, terwijl Nederland in dat opzicht weinig reputatie geniet.

In 2005 maakte Wouter deel uit van de internationale jury van het filmfestival in Berlijn en in 2008 van die van IDFA in Amsterdam.

Het bedrijf Fortissimo Films zal worden voortgezet onder leiding van Michael J. Werner in Hongkong en Nelleke Driessen in Amsterdam.

Anthony Mertens

62, Amsterdam, 4 april, hartstilstand

Nederlands literatuurcriticus en -wetenschapper, universitair docent, redacteur (bij uitgeverij Querido), schrijver en gelegenheidsacteur, voluit Antonius Maria Josef Angela Mertens. Publiceerde kritieken en beschouwingen in onder meer De Groene Amsterdammer. Schreef vorig jaar Zwaluwziek, een autobiografische roman over zijn gedeeltelijke herstel van een herseninfarct. Was te zien als acteur in Op uw akkertje (Frans van de Staak, 1982) en Het vertraagde vertrek (Van de Staak, 1984).

Maxine Cooper

84, Los Angeles, 4 april, natuurlijke dood

Amerikaans actrice. Vooral bekend als Velda, de secretaresse van Mike Hammer, in de Mickey Spillane-verfilming Kiss Me Deadly (Robert Aldrich, 1955). Ook in Autumn Leaves (Aldrich, 1956), Zero Hour! (Hall Bartlett, 1957) en Whatever Happened to Baby Jane? (Aldrich, 1962). Weduwe van producent en scenarioschrijver Sy Gomberg.

Victor Millan

88, Santa Monica, 3 april, ouderdomscomplicaties

Amerikaans bijrolacteur en theaterdocent, pseudoniem van Joseph Brown. Vooral bekend door de rol van Manolo Sanchez, de Mexicaan die Orson Welles probeert voor een moord te laten opdraaien in Touch of Evil (Welles, 1958) en als de vader van Sal Mineo in Giant (George Stevens, 1956). Ook in films als The Ring (Kurt Neumann, 1952), Elephant Walk (William Dieterle, 1954), The Ride Back (Allen H. Miner, 1957), Terror in a Texas Town (Joseph H. Lewis, 1958), The FBI Story (Mervyn LeRoy, 1959), The Pink Jungle (Delbert Mann, 1968), Doc Savage: The Man of Bronze (Michael Anderson, 1975) en Scarface (Brian De Palma, 1983). Ook veel televisierollen.

Met Orson Welles, Charlton Heston en Akim Tamiroff in Touch of Evil

Niki List

52, Wenen, 1 april, natuurlijke dood

Oostenrijks regisseur, scenarioschrijver en producent. Won in 1983 de Max Ophülsprijs (voor de beste Duitstalige film) voor zijn regiedebuut Café Malaria/Malaria. Kreeg nog meer bekendheid met de musical Müllers Büro (1986). In beide films speelde List ook een rol als acteur. Laatste film: Nick Knatterton – Der Film (2002).

Müllers Büro